Tank ve Varil Isıtma Sistemi Isı Ayarı: Maddeye Göre Doğru Sıcaklık Rehberi

Tank ve Varil Isıtma Sistemi Isı Ayarı: Maddeye Göre Doğru Sıcaklık Rehberi

Yayın Tarihi: Temmuz 2019 · Güncelleme: Haziran 2026 · Okuma Süresi: 11 dk · Yazar: Cihat Şener

Tank ve varil ısıtmada ısı ayarı, ısıtılan maddenin akışkanlık (viskozite) ihtiyacına göre belirlenir. FlexMax varil ısıtma ceketleri 30-90°C aralığında dijital termostatla kontrol edilir. Bal için 40-45°C, reçine için 50-60°C, balmumu için 60-70°C hedeflenir. Doğru sıcaklık donma ve yoğuşmayı önlerken, aşırı ısınma kaynaklı ürün bozulmasını da engeller. Parlayıcı sıvılarda standart ceket kullanılmaz; ATEX gereken ortamlar ayrı değerlendirilir.

Bu rehber, tank ve varil ısıtmada “kaç dereceye ayarlamalıyım?” sorusunu maddeye, sektöre ve ürün tipine göre yanıtlar. Sıcaklık tablosu, dijital termostat kullanımı, aşırı ısınma hataları ve güvenlik sınırları tek başlık altında toplanmıştır.

Tank ve Varil Isıtmada Sıcaklık Ayarı Neden Kritik?

Endüstriyel akışkanların büyük kısmı, sıcaklık düştükçe akışkanlığını kaybeder. Yağlar, reçineler, ballar ve gıda hammaddeleri soğukta katılaşır veya viskozitesi pompalanamayacak seviyeye çıkar. Isı ayarının amacı bu maddeyi yakmadan, sadece akışkanlığı sağlayacak ve donmayı önleyecek sıcaklığa getirmektir.

Yanlış sıcaklık ayarı iki yönde de zarar verir. Düşük ayar donmayı ve yoğuşmayı önleyemez; pompa çekişi zorlanır, dolum-boşaltma süresi uzar. Yüksek ayar ise gıda hammaddelerinde renk-aroma kaybına, reçine ve epoksilerde erken kürlenmeye, yağlarda oksidasyona yol açar. ISITMAX’ın 2024-2025 saha verilerinde, ceket tipi sıcaklık kontrollü sisteme geçildikten sonra ortalama doldurma süresinin %62 kısaldığı, pompa arızalarının ise %38 azaldığı raporlanmıştır.

FlexMax varil ısıtma ceketleri tam da bu nedenle dijital termostatlı tasarlanmıştır. Çalışma aralığı 30-90°C arasında, dijital ekrandan derece derece ayarlanabilir. Konuya ürün ve uygulama tarafından bakmak isterseniz varil tiplerine göre ısıtma sistemleri rehberi sistem seçimini detaylandırır.

Maddeye Göre Hedef Sıcaklık Tablosu

Aşağıdaki tablo, en sık ısıtılan endüstriyel maddeler için FlexMax sistemlerinde uygulanan hedef sıcaklık aralıklarını gösterir. Değerler akışkanlığı sağlamak ve ürünü bozmamak üzere belirlenmiştir; nihai ayar, maddenin tedarikçi spesifikasyonuna göre teyit edilmelidir.

Gıda sektöründe bal ve şurup gibi ısıya duyarlı ürünlerde alt sınır tercih edilir. Kervan Gıda gibi gıda üretim tesislerinde FlexMax ceketleri, glikoz ve şeker şurubu varillerinde dijital sıcaklık kontrolüyle aroma ve renk kaybını önleyecek aralıkta çalıştırılmaktadır. Madde özelinde uygulama farkları için kimyasal varil ısıtma çözümleri sayfası incelenebilir.

Viskozite ve Sıcaklık İlişkisi: Doğru Çalışma Aralığı

Akışkanlarda sıcaklık ile viskozite ters orantılıdır: sıcaklık arttıkça akışkanlık artar, viskozite düşer. Ancak bu ilişki doğrusal değildir. Çoğu yağ ve reçinede belirli bir sıcaklığın üstünde viskozite yeterince düşmüş olur; o noktadan sonra ısıtmaya devam etmek akışa katkı sağlamaz, sadece enerji ve ürün riski getirir.

Bu yüzden “ne kadar sıcaksa o kadar iyi” yaklaşımı yanlıştır. FlexMax ceketlerinin 30-90°C çalışma aralığı, endüstriyel maddelerin büyük çoğunluğunu kapsar. 90°C üstü gereken özel prosesler (yüksek erime noktalı bitüm, belirli kimyasallar) standart ceket dışında, proje bazlı çözüm gerektirir.

Isıtma elemanlarının elektriksel ve mekanik dayanımı IEC 60800 standardı kapsamında değerlendirilir; FlexMax ceketleri CE belgeli ve IP korumalı olarak üretilir, açık hava kullanımına uygundur.

Varil İçi Sıcaklık Dağılımı ve Tabakalaşma

Termostata tek bir hedef sıcaklık girmek, varilin her noktasının aynı sıcaklıkta olduğu anlamına gelmez. Yüksek viskoziteli maddelerde ısı, taşınımla (konveksiyon) kolay yayılamaz; ceketin temas ettiği yüzeye yakın bölge ısınırken varilin merkezi ve tabanı geride kalır. Buna sıcaklık tabakalaşması denir ve bal, gres, reçine gibi koyu maddelerde belirgindir.

Tabakalaşma iki yönlü sorun doğurur. Sensör sıcak bölgeyi okuyup ısıtmayı erken keserse maddenin bir kısmı hedefin altında, pompalanamaz kalır. Sensör soğuk bölgeyi okursa yüzeyde aşırı ısınma oluşur. Çözüm, ısıyı tek noktadan değil geniş yüzeyden vermek ve büyük hacimde tabanı ayrıca desteklemektir.

Sıcaklık farkının kontrolü, ürün kalitesini doğrudan etkiler. Homojen ısınan bir varilde madde her noktada aynı viskozitede olur; tabakalaşmanın yüksek olduğu durumda ise alttan koyu, üstten sıvı bir yapı pompayı ve dolum sürecini zorlar.

Dijital Termostat ile Sıcaklık Kontrolü

FlexMax varil ve IBC ceketleri dijital termostatla gelir. Hedef sıcaklık ekrandan girilir; sensör madde sıcaklığını ölçer ve termostat ısıtmayı bu değerde sabitler. Analog ayardan farkı, sapmanın çok daha düşük olması ve değerin ekrandan okunabilmesidir.

• Hedef değeri girin: Maddeye göre tablodaki aralığın alt sınırını seçin.
• Sensör konumu: Sensör, varilin gövde orta bölgesine, ısıtma yüzeyiyle madde arasında temas edecek şekilde konumlanır.
• Kademeli yaklaşım: Donmuş veya katı maddede önce düşük ayarla başlanır, akışkanlık görüldükçe yükseltilir.
• Yalıtım: Ceketin üstüne yalıtım örtüsü, ısı kaybını azaltır ve termostatın daha kararlı çalışmasını sağlar.

Termostatın iki çalışma fazını ayırt etmek önemlidir. İlk faz ulaşma: madde hedefe getirilirken ceket sürekli çalışır ve tam güç çeker. İkinci faz sabitleme: hedefe varıldıktan sonra termostat sadece ısı kaybını telafi edecek kadar devreye girer; bu fazda güç tüketimi ulaşma fazının çok altındadır. Bu yüzden bir sistemi gece boyu hedef sıcaklıkta tutmak, sanılanın çok altında enerji harcar.

Ortam sıcaklığı sabitleme gücünü doğrudan belirler. Açık alanda veya soğuk depoda duran bir varil, kapalı ortamdakine göre daha fazla ısı kaybeder; bu durumda yalıtım örtüsü ve gerekirse bir üst güç sınıfı ceket tercih edilir. Tüketim, kullanım yoğunluğu ve ortam koşuluna göre %20-30 değişebilir.

Sıcaklık ayarı ve termostat programlama, kurulumun en kritik adımıdır. Sistemin fiziksel kurulumu için tank ve varil ısıtma sisteminin nasıl kurulduğunu anlatan rehber tamamlayıcıdır.

Aşırı Isınma ve Ürün Bozulması: Sık Yapılan Hatalar

Sahada en sık karşılaşılan sorun, ısı ayarının ürün spesifikasyonu yerine “hızlı erisin” mantığıyla yüksek tutulmasıdır. Bu yaklaşım kısa vadede süreyi kısaltır gibi görünse de ürün ve sistem maliyetini artırır.

• Bal 45°C üstü: Renk koyulaşması ve aroma kaybı; gıda kalite standardı düşer.
• Reçine/epoksi yüksek ayar: Varil içinde erken kürlenme; ürün ve varil birlikte kaybedilir.
• Yağda aşırı ısı: Oksidasyon ve viskozite bozulması.
• Plastik varilde yüksek ayar: Yumuşama, deformasyon, sızıntı.

Sensör konumu hatası en sinsi olanıdır: sensör ceket yüzeyine yakınsa termostat maddeyi olduğundan sıcak okur, gerçek madde sıcaklığı hedefin altında kalır. Bu durumda kullanıcı ayarı yükseltir ve yüzeyde aşırı ısınma oluşur.

Ürün Tipine ve Sektöre Göre Sıcaklık Ayarı Kararı

Doğru sıcaklık ayarı kadar, doğru ürün tipi de sonucu belirler. Aynı hedef sıcaklığa farklı ekipmanla ulaşılır; seçim madde miktarına, varil tipine ve tesis koşuluna bağlıdır.

Madencilik ve metal sektöründe reaktif kimyasal ve yağ varilleri, donma ve viskozite kontrolü açısından kritiktir. Eti Bakır ve Koza Altın İşletmeleri gibi tesislerde FlexMax varil ısıtma ceketleri, proses sıvılarının sabit sıcaklıkta tutulması için kullanılmaktadır. Assan Alüminyum tesisinde ise yağ ve gres varillerinde dijital sıcaklık kontrolüyle pompalanabilirlik sağlanmıştır.

Isınma Süresi ve Güç Hesabı: Örnek Senaryo

Hedef sıcaklığa ne kadar sürede ulaşılacağı; madde miktarı, özgül ısı, sıcaklık farkı ve ceket gücüyle hesaplanır. Aşağıda 200 litrelik bir zeytinyağı varili için örnek verilmiştir.

Formül kullanıcının kendi senaryosunu hesaplayabilmesi için verilmiştir: Q (kWh) = [kütle (kg) × özgül ısı (kJ/kg·K) × ΔT (°C)] / 3.600. Süre ise enerjinin ceket gücüne bölünmesiyle bulunur. Gerçek süre, yalıtım kalitesine ve ortam sıcaklığına göre %20-40 uzayabilir. Yalıtımsız uygulama veya açık alan, süreyi ve enerji tüketimini belirgin artırır.

Parlayıcı Sıvılar ve ATEX: Güvenli Sıcaklık Ayarı

Sıcaklık ayarının en kritik güvenlik boyutu, ısıtılan maddenin parlama noktasıdır. Solvent, tiner, benzin gibi parlayıcı sıvılarda hedef sıcaklık ne olursa olsun, ortamın patlama riski ekipman seçimini belirler.

ATEX gerektiren ortamlarda, sıcaklık kontrolü Exproof termostatla ve sertifikalı ısıtma kablosuyla yapılır. ISITMAX bu durumda PipeMax HTS Global serisine yönlendirir; ürün 250°C’ye kadar dayanımlı ve patlayıcı ortam sertifikalıdır. Endüstriyel tesislerde sertifikalı çözümler için heat trace teknik uygulamaları rehberi konuyu ayrıntılandırır.

Parlayıcı olmayan ama yüksek değerli maddelerde de güvenlik, doğru sıcaklık ayarı ve sensör konumuyla sağlanır. Uygulama çeşitliliğine genel bakış için tank ve varil ısıtma uygulamaları sayfası faydalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sonuç

Tank ve varil ısıtmada başarı, güçlü ceketten çok doğru sıcaklık ayarına bağlıdır. Maddeye uygun hedef sıcaklık, donmayı ve viskozite sorununu çözerken ürünü de korur. Dijital termostat, doğru sensör konumu ve yalıtım, bu dengeyi otomatik olarak kurar.

• Hedef sıcaklığı maddenin tablosundaki alt sınırdan başlatın.
• Sensörü gövde ortasına, madde teması olacak şekilde konumlayın.
• Plastik varillerde 60°C sınırına dikkat edin.
• Parlayıcı sıvılarda standart ceket kullanmayın; ATEX çözümüne geçin.
• Yalıtım örtüsü ile enerji tüketimini ve dalgalanmayı azaltın.