Yerden ısıtma vanaları nasıl açılır? İlk çalıştırma ve kaç bar olmalı
Yerden ısıtma vanaları kollektörde sırayla açılır: önce ana küresel vanalar, sonra dönüş hattındaki devre vanaları, en son debimetreler ayarlanır. Sistem soğukken 1,5–2 bar basınçta olmalı, çalışırken 2–2,5 bara çıkabilir; 3 bar emniyet sınırıdır. İlk çalıştırmada su düşük sıcaklıkta verilir. Sistemin bütünü sulu yerden ısıtma sayfasında.
Bu rehber kollektördeki vana tiplerini, her birinin nasıl açılıp kapandığını, sezon başı ilk çalıştırma sırasını, doğru basıncı, hat dengelemeyi ve yaz dönemini anlatıyor.
Son güncelleme: 30.09.2026 · Yazar: Şükrü Şimşirkaya — ISITMAX İmalat ve Mühendislik
Kollektörde hangi yerden ısıtma vanaları bulunur?
Bir yerden ısıtma kollektöründe beş tür vana bulunur: ana küresel vanalar, gidiş hattındaki debimetreli ayar vanaları, dönüş hattındaki devre vanaları, doldurma-boşaltma vanası ve hava alma pürjörü. Her birinin görevi ve açılış şekli farklıdır.
Kollektör kombiden ya da ısı pompasından gelen sıcak suyu oda devrelerine paylaştırır ve dönen suyu toplar. Üstteki gövde genellikle gidiş (sıcak), alttaki gövde dönüş (soğuyan su) hattıdır. Kollektörün yapısını ayrıntılı anlatan rehber: kollektör nedir, nasıl çalışır?
| Vana | Nerede | Nasıl açılır | Görevi |
|---|---|---|---|
| Ana küresel vana | Kollektör girişinde, gidiş ve dönüşte birer tane | Kol boruyla aynı doğrultuda: açık; boruya dik: kapalı | Kollektörü tesisattan ayırır |
| Debimetreli ayar vanası | Gidiş gövdesi, her devrede bir tane | Ayar halkası ya da gövde saat yönünün tersine çevrilir | Devreye giden suyu ayarlar ve gösterir |
| Devre (termostatik) vanası | Dönüş gövdesi, her devrede bir tane | El kapağı saat yönünün tersine; aktüatör varsa termostat açar | Devreyi açar, kapatır; oda kontrolü sağlar |
| Doldurma-boşaltma vanası | Gövde uçlarında | Hortum takılır, kare uç ya da kolla açılır | Doldurma, yıkama ve boşaltma |
| Pürjör (hava alma) | Gövde uçlarında, en üst noktada | Otomatik çalışır; manuelde çeyrek–yarım tur | Sistemdeki havayı dışarı verir |
Düz kollektörde yerden ısıtma vanaları daha sadedir: debimetre yoktur, gidiş gövdesinde kapaklı ayar vanaları bulunur. Az devreli ya da devre uzunlukları birbirine yakın kurulumlarda bu yeterlidir. Çok odalı konutta debili model, devrelerin göstergeden okunarak dengelenmesini sağlar.
Yerden ısıtma vanaları nasıl açılır ve kapanır?
Genel kural: plastik kapaklı ve debimetreli vanalar saat yönünün tersine çevrilince açılır, saat yönünde kapanır; küresel vanalar çeyrek turla açılıp kapanır. Aktüatör takılı vanayı elle değil termostat yönetir.
Ana küresel vanalar: çeyrek tur
Kollektöre giren ve çıkan borudaki kırmızı ve mavi kollu vanalardır. Kol boruyla aynı doğrultudaysa vana açık, boruya dikse kapalıdır. Ara konumda bırakılmaz; bu vana ayar için değil, açma-kesme içindir. Gidiş ve dönüş her zaman birlikte açılır ya da kapatılır.
Dönüş hattındaki kapaklı devre vanaları
Alt gövdedeki mavi ya da beyaz plastik kapaklar, içindeki termostatik vana gövdesini elle kumanda etmek içindir. Kapak saat yönünün tersine çevrildiğinde vana açılır, saat yönünde sonuna kadar çevrildiğinde devre kapanır. Kapağı sökmek gerekmez; yalnız aktüatör takılacağında çıkarılır.
Aktüatörlü (termoelektrik) vanalar
Oda termostatıyla çalışan sistemlerde yerden ısıtma vanaları elle değil, kapağın yerine takılan termoelektrik motorla, yani aktüatörle kumanda edilir. En yaygın tip enerjisizken kapalı (NC) çalışır: termostat ısı istediğinde aktüatör birkaç dakika içinde vanayı açar. Vana hemen açılmıyorsa bu normaldir. Aktüatör arızalandığında dişli halkası elle gevşetilip sökülür; vana içindeki yay onu açık konuma getirir ve devre termostatsız çalışır. Birçok modelde yeni aktüatör, ilk enerjilendirmeye kadar açık konumda kilitli gelir.
Debimetreli ayar vanaları
Üst gövdedeki şeffaf göstergeli vanalardır. Göstergedeki şamandıra devreden geçen suyu litre/dakika olarak gösterir. Modele göre debimetre gövdesi ya da altındaki ayar halkası çevrilerek debi artırılır ya da azaltılır; bazı modellerde önce kilit halkası gevşetilir. Bu vana günlük açma-kapama için değil, bir kez yapılan dengeleme ayarı içindir.
Doldurma-boşaltma vanası ve pürjör
Boşaltma vanasına hortum takılır ve vana kare uçlu anahtarla ya da kolla açılır; doldurma ve yıkama bu ağızdan yapılır. Otomatik pürjör havayı kendiliğinden atar, kapağı hafifçe gevşek kalmalıdır. Manuel pürjör tornavida ya da pürjör anahtarıyla çeyrek–yarım tur açılır, su gelince kapatılır.
Yerden ısıtma kaç bar olmalı?
Kapalı devre bir konut tesisatında basınç, sistem soğukken 1,5–2 bar olmalıdır. Su ısındıkça genleşir ve basınç 2–2,5 bara çıkar; bu normaldir. 3 bara yaklaşan basınç emniyet ventilini açtırır, 1 barın altı ise çoğu kombide düşük basınç hatası verir.
| Manometrede | Durum | Ne yapılır |
|---|---|---|
| 1 bar altı | Düşük; kombi çalışmayabilir | Doldurma musluğundan su takviyesi; sık düşüyorsa kaçak aranır |
| 1,5 – 2 bar (soğuk) | Doğru başlangıç basıncı | Müdahale gerekmez |
| 2 – 2,5 bar (sıcak) | Isınmaya bağlı normal artış | Müdahale gerekmez |
| 2,5 – 3 bar | Yüksek | Soğukken fazla doldurulmuş olabilir; pürjörden ya da boşaltma vanasından biraz su alınır |
| 3 bar ve üstü | Emniyet sınırı | Emniyet ventili açar; genleşme tankı yetkili servise kontrol ettirilir |
Değerler kombili konut tesisatı içindir. Merkezi sistemlerde, çok katlı binada ya da ısı pompalı kurulumlarda basınç tesisat projesinde belirlenir; manometredeki kırmızı ibre ya da proje değeri esas alınır. Hava alma sonrasında basınç düşer; bu yüzden hava alma her zaman basıncın yeniden kontrolüyle biter.
Basınç sabit kalıyor ama sistem ısınmıyorsa sorun basınçta değil, havada ya da vana konumundadır. Adım adım arıza tespiti için: yerden ısıtma ısıtmıyor: sebepler ve çözüm.
Yerden ısıtma ilk çalıştırma: 7 adımda doğru sıra
Sezon başı ilk çalıştırmanın sırası şudur: basıncı kontrol et, ana vanaları aç, devre vanalarını aç, havayı al, basıncı tamamla, düşük sıcaklıkla başlat, son olarak debimetreleri kontrol et. Sıra atlanırsa hava hapsolur ve bazı odalar ısınmaz.
Yerden ısıtma vanaları açılmadan önce kontrol
Kollektör dolabını açın ve gövdelerde, rakorlarda nem, kireç izi ya da damla olup olmadığına bakın. Kombi ya da ısı pompası kapalı konumda olmalıdır. Aktüatörlü sistemde oda termostatlarının pilleri ve bağlantıları kontrol edilir.
Basıncı okuyun
Sistem soğukken manometre 1,5–2 bar göstermelidir. Düşükse kombinin doldurma musluğundan yavaşça su verin ve musluğu mutlaka kapatın.
Ana küresel vanaları açın
Gidiş ve dönüşteki kolları boruyla aynı doğrultuya getirin. İkisi birlikte açılır; biri kapalı kalırsa kollektörde dolaşım olmaz.
Devre vanalarını açın
Dönüş gövdesindeki kapakları saat yönünün tersine sonuna kadar çevirin. Aktüatör varsa termostatları yüksek değere alın ki tüm devreler açılsın. Debimetrelerin ayarına bu aşamada dokunmayın.
Havayı alın
Pompayı birkaç dakika çalıştırıp durdurun, ardından pürjörlerden havayı alın; su kesintisiz gelene kadar bekleyin. Devre devre hava alma ve yıkama yöntemi ayrı rehberde anlatılıyor: yerden ısıtma hava alma.
Basıncı yeniden tamamlayın
Hava çıktıkça basınç düşer. Manometreyi yeniden 1,5–2 bara getirin; gerekirse 4. adımı bir kez daha tekrarlayın.
Düşük sıcaklıkla başlatın
Kombiyi ya da ısı pompasını açın ve gidiş suyunu düşük tutun; birkaç saat içinde kademeli olarak çalışma değerine çıkın. Yerden ısıtmada gidiş suyu radyatör sistemine göre düşüktür; doğru değer ve kombi ayarları için: yerden ısıtma kombi ayarı.
Debimetreleri ve dönüşü kontrol edin
Bir iki saat sonra her debimetrenin şamandırasının kalktığını ve dönüş borularının ılındığını elle kontrol edin. Isınmayan devrede önce vana konumu, sonra hava aranır. Son olarak termostatları istenen oda sıcaklığına geri alın.
Şap yeni ise ilk ısıtma nasıl yapılır?
Yeni dökülmüş şapta sistem hemen tam sıcaklıkta çalıştırılmaz. Çimento esaslı şapta dökümden sonra en az 21 gün beklenir; ilk ısıtma 25 °C gidiş suyuyla başlar ve kademeli artırılır. Ani ısıtma şapta çatlağa, kaplamada kabarmaya yol açar.
Avrupa’da yaygın uygulanan fonksiyonel ısıtma sırası şöyledir: gidiş suyu 3 gün 25 °C’de tutulur, ardından tasarım sıcaklığına çıkarılıp 4 gün bu değerde çalıştırılır. Anhidrit (alçı esaslı) şapta bekleme süresi daha kısadır, üreticinin talimatı esas alınır. Bu süreçte yerden ısıtma vanaları tamamen açık tutulur ki şap her bölgede eşit ısınsın.
Fonksiyonel ısıtma şapı kaplamaya hazır hâle getirmez; yalnız sistemin sızdırmaz ve çalışır olduğunu doğrular. Parke ya da laminat döşenecekse şap nemi ölçülür, kaplama ancak nem uygun değere düşünce yapılır. Kaplama sonrasında ilk sezon yine düşük sıcaklıkla başlanır. Döşemeden devreye almaya kadar tüm aşamalar: yerden ısıtma nasıl yapılır?
Hat dengeleme: debimetre nasıl ayarlanır?
Hat dengeleme, her devreye uzunluğu ve odanın ısı ihtiyacıyla orantılı su göndermektir. Kısa devre suyu kolay geçirir, uzun devre zor; dengelenmemiş sistemde kısa devredeki oda fazla, uzun devredeki oda az ısınır.
- Devre listesini çıkarın: hangi ağzın hangi odaya gittiğini ve devre uzunluklarını proje ya da montaj notlarından bulun. Kollektörde ağızları etiketleyin.
- Hepsini açarak başlayın: tüm devre vanaları ve debimetreler açıkken sistem 1–2 saat çalıştırılır.
- Uzun devreyi referans alın: en uzun devrenin debimetresi tam açık kalır; diğerleri devre uzunluğuna oranla kısılır.
- Tipik aralık: konut devrelerinde debi çoğunlukla 1–3 l/dk arasında ayarlanır. Kesin değer oda ısı kaybından hesaplanır; proje değeri varsa o esas alınır.
- Dönüş sıcaklıklarını karşılaştırın: dengeli sistemde devrelerin dönüş sıcaklıkları birbirine yakındır. Bir devrenin dönüşü belirgin soğuksa debisi az, çok sıcaksa fazladır.
- Bir gün sonra tekrar bakın: şap ısıl ataleti yüksektir; ayarın etkisi birkaç saatte değil, bir günde görülür.
Dengeleme ayarı bir kez yapılır ve not edilir. Sonradan yerden ısıtma vanaları kapatılıp açılsa bile debimetre ayarına dokunulmadığı sürece denge korunur. Hidronik dengelemenin genel prensibi için: Hydronic balancing — Wikipedia.
Yazın yerden ısıtma vanaları kapatılır mı?
Hayır, gerek yoktur. Yazın kombi yaz konumuna (yalnız sıcak su) alınır ya da ısıtma kapatılır; yerden ısıtma vanaları açık bırakılabilir. Sistem boşaltılmaz: boş kalan tesisata hava girer ve iç yüzeylerde korozyon başlar.
- Vanaları açık bırakın
- Aylarca kapalı kalan termostatik vana gövdesinin pimi yerine yapışabilir. Açık bırakılan vana bu riski azaltır.
- Yılda birkaç kez hareket ettirin
- Ana küresel vanalar yaz ortasında bir kez kapatılıp açılırsa sezon başında sıkışma olmaz.
- Aktüatörlü sistem
- Termostatlar kapalı konumdayken NC aktüatörler vanayı kapalı tutar. Modern kombilerin çoğunda pompa sıkışmasını önleyen periyodik çalıştırma bulunur.
- Boş kalan ev
- Kışın uzun süre boş kalacak evde sistem kapatılmaz; donmayı önleyecek düşük bir oda sıcaklığında çalışmaya bırakılır.
Yerden ısıtma vanaları kullanılırken sık yapılan hatalar
- Debimetreyi aç-kapa vanası gibi kullanmak
- Oda kapatmak için debimetre kısılırsa dengeleme ayarı kaybolur. Oda kapatılacaksa dönüşteki kapaklı vana ya da termostat kullanılır.
- Tek ana vanayı açmak
- Gidiş açık, dönüş kapalı kalırsa kollektörde dolaşım olmaz; basınç doğru görünür ama hiçbir oda ısınmaz.
- Soğuk sistemi 2,5 bara doldurmak
- Isınınca basınç 3 bara ulaşır ve emniyet ventili su atar. Doldurma soğukken 1,5–2 barda bırakılır.
- Aktüatörü sökünce vananın kapandığını sanmak
- Tersi olur: NC aktüatör sökülünce vana yay etkisiyle açılır ve devre termostatsız çalışır.
- Yeni şapı tam sıcaklıkla ısıtmak
- Şapta çatlak ve kaplamada kabarma riski yaratır. İlk ısıtma 25 °C ile başlar.
- Yazın sistemi boşaltmak
- Tesisat dolu ve basınçlı kalmalıdır; boşaltma yalnız onarım için yapılır.
Vanaların ve gövdenin dayanımı sistemin ömrünü belirler. Paslanmaz çelik gövdeli, debili ya da tam donanımlı seçenekleri 2’li–12’li ağız sayısıyla sunan paslanmaz çelik kollektör seti, boru bağlantı rakorlarıyla birlikte gelir.
Yerden ısıtma vanaları hakkında sık sorulanlar
Yerden ısıtma vanaları hangi yöne açılır?
Plastik kapaklı devre vanaları ve debimetreli ayar vanaları saat yönünün tersine çevrildiğinde açılır, saat yönünde kapanır. Ana küresel vanalar çeyrek turla çalışır: kol boruyla aynı doğrultudaysa açık, boruya dikse kapalıdır.
Yerden ısıtma kaç bar olmalı?
Kombili konut tesisatında sistem soğukken 1,5–2 bar olmalıdır. Çalışırken 2–2,5 bara çıkması normaldir. 3 bar emniyet ventilinin açma sınırıdır; 1 barın altında çoğu kombi düşük basınç hatası verir.
Yerden ısıtma ilk çalıştırmada neye dikkat edilir?
Sıra önemlidir: basınç kontrolü, ana vanalar, devre vanaları, hava alma, basıncı tamamlama, düşük sıcaklıkla başlatma ve debimetre kontrolü. Şap yeni ise en az 21 gün beklenir ve ilk ısıtma 25 °C gidiş suyuyla başlar.
Aktüatörlü vana neden hemen açılmıyor?
Termoelektrik aktüatör içindeki elemanın ısınmasıyla çalışır; termostat ısı istedikten sonra vananın tam açılması birkaç dakika sürer. Bu normaldir. Uzun süre açılmıyorsa termostat bağlantısı ve aktüatörün beslemesi kontrol edilir.
Bir odayı kapatmak için hangi vana kullanılır?
Dönüş gövdesindeki o odaya ait kapaklı devre vanası saat yönünde kapatılır; aktüatörlü sistemde oda termostatı düşürülür. Debimetre kısılmaz, çünkü dengeleme ayarı bozulur.
Yazın sistemin suyu boşaltılmalı mı?
Hayır. Tesisat yaz boyunca dolu ve 1,5–2 bar basınçta kalmalıdır. Boşaltılan sisteme hava girer ve korozyon başlar. Vanalar açık bırakılır, ana vanalar yılda birkaç kez hareket ettirilir.
Sisteminizi anlatın, doğru kollektörü birlikte seçelim
Isıtılacak alan, oda ve devre sayısı, ısı kaynağı (kombi ya da ısı pompası) ve mevcut kollektörün durumu — bu bilgilerle kollektör modelini, ağız sayısını ve malzeme listesini aynı gün çıkarıyoruz. Yeni yapı ya da yenileme fark etmez.
ISITMAX · 1995’ten beri kendi imalatımız · E-posta gönder
2’li – 12’li paslanmaz çelik kollektör seti
2 yıl kollektör seti garantisi
Yazar: Şükrü Şimşirkaya — ISITMAX İmalat ve Mühendislik
ISITMAX 1995’ten beri elektrikli ve sulu yerden ısıtma sistemleri üretir. Basınç ve debi değerleri kombili konut tesisatı için tipik aralıklardır; merkezi ve ısı pompalı sistemlerde tesisat projesindeki değerler esas alınır. Son güncelleme: 30.09.2026.
İlgili sayfalar
Devamı
- Sulu yerden ısıtma
- Sistemin merkez sayfası
- Paslanmaz çelik kollektör seti
- Düz, debili ve tam donanımlı
- Kollektör nedir, nasıl çalışır?
- Gövde, ağız sayısı ve seçim
- Yerden ısıtma hava alma
- Devre devre hava alma ve yıkama
- Yerden ısıtma kombi ayarı
- Gidiş suyu sıcaklığı ve kombi modları
- Yerden ısıtma ısıtmıyor
- Arıza tespiti adım adım
- Yerden ısıtma nasıl yapılır?
- Döşemeden devreye almaya
